ماژول طراحی بار (Bar Module) در اگزوکد | طراحی حرفه‌ای بارهای دندانی

---

ببرای اطلاعات بیشتر، وبینار exoWebinar مربوط به ماژول Bar را مشاهده کنید.

 

سری ویدیویی Bar  بخش اول : “طراحی و تنظیم Bar نوع Ackerman”

 

سری ویدیویی Bar  بخش دوم : “طراحی Bar نوع Dolder و Hader”

 

فهرست مطالب

1. مرور کلی (Overview)
2. کلیدهای میانبر (Hotkeys)
3. انتخاب پروفایل (Choosing the profile)
4. پارامترهای پروفایل Bar (Bar Profile Parameters)
5. مرحله Bar Design در ویزارد (Wizard: Bar Design)
6. ایجاد پروفایل‌های سفارشی (Creating custom profiles)
7. صفحات طراحی (The planes)
8. استفاده از نقاط کنترلی (Using the control points)
9. تنظیم مسیر نشست Bar (Setting the insertion axis of the bar)
10. تأثیر مسیر نشست بر شکل پایه‌ها (The effect of the insertion axis on pillar shape)
11. افزودن به کتابخانه پروفایل Bar (Extending the bar profile library)
12. طراحی سوپر استراکچر روی Bar (Designing superstructures over bars)

نمای کلی

ماژول Bar این امکان را فراهم می‌کند تا پروتزهایی از نوع Bar طراحی و ساخته شوند، که می‌تواند شامل روکش‌ها و بریج‌های متکی بر دندان‌های تراش داده شده یا اباتمنت‌ها/ایمپلنت‌های پیچ‌شونده یا سفارشی باشد.

این ماژول امکان استفاده از چندین شکل Bar در یک قوس دندانی را فراهم می‌کند و پروفایل‌های Bar قابل تنظیم دارد. همچنین امکان افزودن اجزای اتصال و پایه‌های نگهدارنده را نیز دارد. برای شروع، ابتدا باید پایگاه داده دندانی به‌درستی کامل شده باشد. پایه‌های بار (Bar pillars) [1] مشخص می‌کنند که ایمپلنت‌ها یا اباتمنت‌ها در کجا قرار دارند. بخش‌های بار (Bar segments) [2]، اتصال‌دهنده‌هایی بین پایه‌ها هستند.

کلیدهای میانبر (Hotkeys)

تعامل ماوس و کلیدهای داغ برای ماژول نوار

 

کلیدهای میانبر و کاربرد موس در ماژول Bar:

Control+Click	افزودن نقطه کنترلی
Drag Point + Right click	حذف نقطه
Shift+Drag	جابجایی نقطه همراه با نقاط مجاور
Control+Drag	جابجایی نقطه همراه با نقاط دورتر
Control+Shift+Drag	جابجایی همه نقاط (مطابق با صفحه نشست)
Click on arrow	فعال/غیرفعال کردن خودکار جای‌گذاری نقطه کنترلی نگه‌داشتن, .

 

انتخاب پروفایل (Choosing the profile)

هنگامی که صفحه طراحی Bar باز می‌شود، یک پنجره برای انتخاب پروفایل ظاهر می‌شود.

از منوی کشویی Type [1]، پروفایل موردنظر خود را انتخاب کنید. به‌طور پیش‌فرض، پروفایل جدید انتخاب‌شده به کل Bar اعمال می‌شود. اما با انتخاب گزینه Apply to selection، می‌توانید پروفایل جدید را فقط به بخش انتخاب‌شده Bar (نمایش داده‌شده با رنگ بنفش و خطوط زرد) اعمال کنید. برای انتخاب یک بخش خاص، کافی‌ست روی آن کلیک کنید. برای تغییر پارامترهای پروفایل، از قسمت Bar Profile Parameters استفاده کنید. پس از طی مراحل اولیه، زمانی‌که به مرحله Bar Design در ویزارد می‌رسید، پنجره‌ای به نام Profiles ظاهر می‌شود. نوع پروفایل Bar را از منوی کشویی Type [1] انتخاب کنید. از بخش Bar Profile parameters [4] برای تغییر بخش‌های مختلف شکل Bar استفاده کنید. اگر قصد دارید از شکل طراحی‌شده در آینده نیز استفاده کنید، می‌توانید با کلیک روی گزینه Save [3] آن را ذخیره و نام‌گذاری کنید. این پروفایل در آینده از طریق Type [1] در دسترس خواهد بود. با کلیک روی آیکون Folder [2] به پوشه پروفایل‌های ذخیره‌شده دسترسی پیدا می‌کنید. بخش Options [5] امکان اعمال پروفایل به کل Bar یا فقط بخش انتخابی را فراهم می‌کند. اگر اشتباهی رخ داد، می‌توانید مجدداً پروفایل موردنظر را اعمال کنید.

 

برای ساخت یک پروفایل سفارشی، به بخش «افزودن به کتابخانه پروفایل Bar» مراجعه نمایید.

 

بخش‌های Bar با رنگ بنفش و خطوط زرد نمایش داده می‌شوند.

 

پارامترهای پروفایل Bar (Bar Profile Parameters)

همان‌طور که مشاهده می‌کنید، پروفایل می‌تواند رنگ‌های مختلفی داشته باشد: سبز [A]، آبی [B]، قرمز [C] و قرمز تیره [D]. هر رنگ نشان‌دهنده‌ی مجموعه‌ای از پارامترها برای ایجاد تغییرات است.

• سبز [A]: امکان فعال‌سازی گزینه‌های «کناره‌های متغیر» و «سطح زیرین متغیر» از طریق تیک زدن جعبه‌های مربوطه را می‌دهد.
• آبی [B]: این پروفایل تنها گزینه «سطح زیرین متغیر» را دارد.
• قرمز [C]: این پروفایل تنها گزینه «کناره‌های متغیر» را دارد.
• قرمز تیره [D]: این رنگ نشان‌دهنده‌ی این است که پروفایل بر اساس نقاط XY ثابت شده و امکان ایجاد تغییر در آن وجود ندارد.

برخی از پروفایل‌ها به شما اجازه می‌دهند کناره‌ها و سطح زیرین متغیر را فعال یا غیرفعال کنید که در این صورت رنگ پروفایل نیز مطابق با تغییرات جدید، به‌روزرسانی می‌شود. اما این قابلیت برای همه‌ی تنظیمات پیش‌فرض در دسترس نیست و برخی محدود هستند. یک نمونه در تصویر زیر قابل مشاهده است.

برخی از سیستم‌های بار، دارای نام‌گذاری خاص یا نام‌های تجاری مشخصی هستند. لطفاً توجه داشته باشید که exocad یک تأمین‌کننده‌ی صرفاً فناوری است و یکپارچه‌سازی کتابخانه‌ی اجزای شرکت‌های تولید کننده بر عهده‌ی همان تأمین‌کنندگان قطعات است.

تصویر از محیط طراحی بار (Wizard: Bar Design)

در این بخش سه تب مشاهده می‌کنید: PROFILE، ADVANCED و ATT. (اتصالات).

در تب PROFILE ویژگی‌های متعددی وجود دارد: بار و پایه‌ها [1]: تغییر هم‌زمان بار و پایه‌ها. فقط بار [2]: ایجاد تغییر تنها بر روی خود بار. پایه‌ها [3]: ویرایش پایه‌ها به صورت مستقل. مرزها [4]: تغییر فقط در مرزهای طراحی . [5]: پیش‌نمایش تغییراتی که روی پروتز اعمال شده‌اند را نمایش می‌دهد. [6]: با فعال‌سازی این گزینه، می‌توانید از مرزهایی در اطراف ایمپلنت‌ها استفاده کنید؛ این کار برای ایجاد فضای اضافی جهت پاپیلا در اطراف ایمپلنت یا دندان انجام می‌شود. [7]: فعال کردن این گزینه امکان استفاده از حالت پیشرفته‌ی ویرایش پروفایل را فراهم می‌کند (رجوع شود به بخش «ویرایش پیشرفته‌ی پروفایل»).

 

صفحات کمکی (Auxiliary Planes) نمایش صفحات [8]: مراجعه به بخش صفحات.

مسیر نشست (Insertion Axis) استفاده از صفحه [9]: تعیین مسیر نشست برای فریم ثانویه‌ای که روی بار قرار خواهد گرفت. این مسیر می‌تواند به‌صورت وابسته به نمای فعلی مدل تنظیم یا با تیک زدن کادر، نمایش داده شود.

تعیین [10]: از طریق این منوی کشویی، گزینه‌ی Set From View [11] در دسترس است؛ مدل را به موقعیت دلخواه برای مسیر نشست بچرخانید، سپس روی این دکمه کلیک کنید.

زبانه‌ی پیشرفته (ADVANCED) شامل ویژگی‌های زیر است: تغییر بین طراحی گرد یا زاویه‌دار [1]: تنظیم نمای بار به‌صورت گرد یا گوشه‌دار. فاصله تا لثه (میلی‌متر) [2]: لغزنده‌ی تنظیم فاصله به میلی‌متر. در صورت فعال‌سازی چک‌باکس Crop [4]… در صورت فعال‌سازی چک‌باکس Pull-down [5]… تراز خودکار (Auto Level) [3]: این گزینه باعث حفظ ارتفاع (اندازه) بار پس از انطباق با لثه می‌شود تا از فرورفتگی‌های ناخواسته در کانتور و ناهمواری سطح بالایی بار جلوگیری شود. حداقل زاویه‌ی پایه (بالای خط نارنجی) [6]: لغزنده‌ی زاویه برحسب درجه. بازنشانی به مقادیر پیش‌فرض [7]: تنظیم مجدد بار و پایه‌ها. می‌توانید انتخاب کنید که فقط روی پایه‌ها یا فقط روی بار کار کنید.

در زبانه‌ی اتچمنت (ATTachment)، امکانات زیر در دسترس هستند:

افزودن [1]: افزودن یک اتصال از فهرست کشویی. گزینه‌های موجود عبارت‌اند از: Attachment: افزودن مش سه‌بعدی به ساختار. Bolted: کسر کردن مش سه‌بعدی از ساختار. Visualizer: فقط جهت نمایش. Retention: افزودن مش سه‌بعدی برای ایجاد نگهدارنده. کتابخانه [2]: انتخاب یک نام از فهرست کشویی. این فهرست شامل کتابخانه‌های قابل‌دسترسی است. نوع فایل [3]: انتخاب نوع فایل از فهرست کشویی. اعمال به آخرین بخش انتخاب‌شده [4]: در صورت فعال بودن این گزینه، هر تغییری در گزینه‌های [1]، [2] یا [3] به‌طور خودکار روی آخرین بخشی که قرار داده‌اید، اعمال می‌شود. چرخش [5]: چرخش اتصال حول نقطه‌ی محوری آن: Free: چرخش کامل و آزاد در تمام جهات. Top: محدودسازی چرخش به حالت مداری روی بالای بار. View: چرخش نسبت به نمای فعلی مدل (مشابه مسیر نشست در طراحی روکش و بریج). چسباندن به لثه (Snap to Gingiva) [6]: با کلیک چپ روی این گزینه، اتصال به سطح بافت لثه منطبق می‌شود. تنظیم نقطه‌ی اتصال [7]: Center: مرکز پیش‌نمایش اتصال (برای اعمال نقطه کلیک چپ کنید) H: ارتفاع X: جهت افقی Y: جهت سطح جونده (اکلوزال)

 

گاهی لازم است طول بار از محدوده‌ی پایه‌ها فراتر برود. نرم‌افزار با ابزار A-P Spread (قدامی-خلفی) در این فرایند کمک می‌کند. این مقادیر بسته به هر کیس متفاوت است.

ایجاد پروفایل‌های سفارشی

برای ایجاد پروفایل دلخواه، می‌توانید از یکی از پروفایل‌های موجود به‌عنوان قالب استفاده کرده، پارامترها را مطابق نیاز خود تغییر دهید و سپس روی ذخیره کلیک کنید.

نکته: زمانی که پروفایل جدید را در مسیر DentalCADApp\library\bar ذخیره کنید (با نام دلخواه اما پسوند .barProfile)، این پروفایل در اجرای بعدی نرم‌افزار در فهرست انتخابی ظاهر خواهد شد.

برای ایجاد پروفایل‌هایی با شکل‌های کاملاً متفاوت، به بخش گسترش کتابخانه پروفایل بار مراجعه کنید.

صفحات کمکی (Planes)

صفحات در طراحی بار نقش کمکی دارند. این صفحات به‌عنوان مرجع و تعیین‌کننده‌ی مسیر نشست استفاده می‌شوند. با فعال کردن چک‌باکس نمایش صفحه (Show Plane) در زبانه‌ی اول، صفحات نمایش داده می‌شوند:

• صفحه مرجع (سبز) [1]: معمولاً برای تعریف سطح بالایی بار به‌کار می‌رود.
• صفحه کمکی (زرد) [2]: این صفحه موازی صفحه مرجع است اما در ارتفاع نقطه‌ی کنترلی انتخاب‌شده قرار دارد. این به شما کمک می‌کند اختلاف ارتفاع بین نقطه‌ی کنترلی فعلی و صفحه مرجع را راحت‌تر ببینید.
• برای تغییر زاویه‌ی صفحه‌ها می‌توانید گوی سبز رنگ [3] را که روی فلش مرکزی صفحه قرار دارد، بکشید. همچنین می‌توانید با دوبار کلیک روی یک نقطه‌ی کنترلی، ارتفاع صفحه‌ی مرجع را با آن نقطه هماهنگ کنید (در واقع با این کار، صفحه‌ی سبز به موقعیت صفحه‌ی زرد منتقل می‌شود). گزینه‌ی تعریف صفحه [1] نیز به‌صورت کشویی در دسترس است.

در اینجا می‌توانید صفحه (plane) را ریست کرده یا با کلیک، صفحه‌ای را با سه نقطه [2] و یک افست ارتفاع تعریف کنید.

در این صورت، پنجره‌ای با عنوان صفحات کمکی (Auxiliary planes) [3] باز می‌شود.

گزینه قفل (Lock) [4] باعث می‌شود افست ارتفاع برای سمت چپ، راست و مرکز یکسان باقی بماند.

با برداشتن قفل (Unlocking) [4] می‌توانید ارتفاع را به‌صورت جداگانه با استفاده از اسلایدرها [5] تنظیم کنید.

پس از اتمام تنظیمات، روی اعمال (Apply) [6] کلیک کنید.

توجه داشته باشید که صفحه مرجع را با صفحه اکلوزال اشتباه نگیرید. معمولاً صفحه مرجع را به‌صورت موازی با صفحه اکلوزال تنظیم می‌کنند، اما در ارتفاعی بسیار پایین‌تر.

استفاده از نقاط کنترل نقاط کنترل (Control points) می‌توانند به یکدیگر قفل شوند (تا نسبت به صفحه مرجع موازی بمانند)، یا به خود صفحه مرجع قفل شوند (زمانی که صفحه قابل مشاهده باشد). به‌صورت پیش‌فرض، هر نقطه کنترل می‌تواند به‌طور مستقل از نقاط مجاور حرکت کند.

با کلیک روی یکی از فلش‌های آبی روشن (cyan) که به نقاط مجاور اشاره می‌کنند، می‌توانید ارتفاع یک نقطه کنترل را به نقطه مجاورش لینک کنید:

اگر دو نقطه کنترل به یکدیگر لینک شده باشند، فلش بین آن‌ها به رنگ آبی تیره درمی‌آید. در این حالت، بخش بین دو نقطه کنترل موازی با صفحه کمکی (auxiliary plane) خواهد بود.

با کلیک روی یکی از فلش‌های سبز، می‌توانید نقطه کنترل مربوطه را به صفحه مرجع (reference plane) بچسبانید. توجه داشته باشید که این امکان فقط زمانی فعال است که نمایش صفحه کمکی فعال باشد.

اگر نقطه کنترل به صفحه چسبیده باشد، دور آن یک هاله سبز رنگ ظاهر می‌شود.

 

وقتی صفحات مرجع کمکی فعال هستند، اگر <CTRL+SHIFT> را نگه داشته و دوبار روی فلش سبز کلیک کنید، همه نقاط کنترل به صفحه خواهند چسبید.

تنظیم مسیر نشست بار (Setting the insertion axis of the bar)

به‌صورت پیش‌فرض، مسیر نشست بار عمود بر صفحه مرجع است. اگر شیب صفحه را تغییر دهید، مسیر نشست نیز تغییر می‌کند.

اگر این موضوع در طراحی خاصی مطلوب نباشد، گزینه “Use plane” را در بخش “Insertion axis” از تب اول غیرفعال کنید. سپس نمای مدل را طوری بچرخانید که زاویه نشست دلخواه را ببینید و روی دکمه Set from view کلیک کنید. مسیر نشست جدید با یک فلش آبی نمایش داده خواهد شد.

اگر چند بار در یک کیس دارید، می‌توانید با استفاده از دکمه Set from view همه آن‌ها را به یک مسیر نشست مشترک تنظیم کنید. همچنین می‌توانید همین نتیجه را با تعریف یک صفحه مرجع مشترک برای چند بار به‌دست آورید: از گزینه Define / Set by points استفاده کنید، سپس سه نقطه به‌همراه ارتفاع دلخواه تعریف نمایید. این کار باعث می‌شود همه بارها به ارتفاع و مسیر نشست دقیقی یکسان تنظیم شوند.

تأثیر مسیر نشست بر شکل پایه (The effect of the insertion axis on pillar shape)

به‌صورت پیش‌فرض، مسیر نشست بار عمود بر صفحه مرجع است. اگر شیب صفحه را تغییر دهید، مسیر نشست نیز تغییر می‌کند.

اگر این موضوع در طراحی خاصی مطلوب نباشد، گزینه “Use plane” را در بخش “Insertion axis” از تب اول غیرفعال کنید. سپس نمای مدل را طوری بچرخانید که زاویه نشست دلخواه را ببینید و روی دکمه Set from view کلیک کنید. مسیر نشست جدید با یک فلش آبی نمایش داده خواهد شد.

 

اگر چند بار در یک کیس دارید، می‌توانید با استفاده از دکمه Set from view همه آن‌ها را به یک مسیر نشست مشترک تنظیم کنید. همچنین می‌توانید همین نتیجه را با تعریف یک صفحه مرجع مشترک برای چند بار به‌دست آورید: از گزینه Define / Set by points استفاده کنید، سپس سه نقطه به‌همراه ارتفاع دلخواه تعریف نمایید. این کار باعث می‌شود همه بارها به ارتفاع و مسیر نشست دقیقی یکسان تنظیم شوند.

تأثیر مسیر نشست بر شکل پایه (The effect of the insertion axis on pillar shape)

به‌صورت پیش‌فرض، پایه شکل استوانه‌ای دارند و از مسیر ایمپلنت پیروی می‌کنند. شما می‌توانید با تعریف یک مارجین روی پایه آن را به دو بخش تقسیم کنید:

خش اول مسیر ایمپلنت را دنبال می‌کند بخش دوم مسیر نشست را دنبال می‌کند (یعنی در جهت نشست بلاک شده است) برای افزودن این خط کنترلی:

<Ctrl+Shift> را نگه دارید و روی پایه در ارتفاع موردنظر برای ایجاد خط نارنجی کلیک کنید.

تصویر زیر نشان می‌دهد که این خط چگونه شکل پایه را تغییر می‌دهد:

سمت چپ: شکل استوانه‌ای (پیش‌فرض)

سمت راست: با اضافه شدن خط کنترل نارنجی از طریق <Ctrl+Shift+Click>، قسمت بالای خط نارنجی بلاک شده و مسیر نشست (فلش سبز در تصویر) را دنبال می‌کند.

زاویه حداقل پایه (Min. pillar angle) که در تب “Advanced” تنظیم می‌شود، فقط روی ناحیه بالای خط نارنجی اعمال خواهد شد.

گسترش کتابخانه پروفایل بار (Extending the bar profile library)

قویاً توصیه می‌شود فقط از کتابخانه بار ارائه‌شده استفاده کنید. اگرچه گسترش کتابخانه به‌صورت دستی امکان‌پذیر است، اما استفاده از شکل‌ها یا مش‌های نامناسب ممکن است باعث بروز خطا شود. بنابراین، هیچ تضمینی برای عملکرد صحیح وجود ندارد و تیم پشتیبانی فنی پاسخگوی مشکلات ناشی از توسعه غیررسمی کتابخانه نخواهد بود.این دستورالعمل برای کاربران حرفه‌ای با تجربه در نرم‌افزارهای CAD صنعتی مانند SolidWorks است.

علاوه بر تعاریف شکلی پارامتریک مبتنی بر XML در فایل‌های .barProfile موجود در مسیر DentalCADApp\library\bar، کتابخانه پروفایل بار می‌تواند با استفاده از فایل‌های STL نیز توسعه یابد، به‌شرطی که مش‌ها ویژگی‌های خاصی داشته باشند.

جهت‌گیری مش باید به شکل زیر باشد:

• جهت اکلوزالی: محور Y
• جهت طولی بار: محور Z
• جهت لینگوال: محور X
• طول پیشنهادی لبه مثلث‌ها: ۱۰ میکرون

مراحل اجرا به شرح زیر است:

• وی آیکون “Open Directory” [1] کلیک کنید.
• در منوی کشویی انتخاب نوع فایل [2]، گزینه‌ی “.stl;.off;.obj;.sdfa;*.csfda” را انتخاب کرده، سپس روی “Open” [3] کلیک کنید.
• در پنجرهٔ پیامی که ظاهر می‌شود، مشخص کنید که می‌خواهید پروفایل ثابت باشد یا قابل تغییر توسط کاربر.
• بار به‌دست‌آمده را بررسی کنید. اگر نتیجه مطلوب نبود، روی فایل STL کار کنید (مثلاً تنظیمات خروجی نرم‌افزار سازنده را تغییر دهید، جهت‌دهی مدل را عوض کنید، و غیره) و دوباره تلاش کنید.
• برای ذخیرهٔ پروفایل با فرمت .barProfile، روی آیکون “Save” [4] کلیک کنید.

 

اگر فایل .barProfile را در مسیر DentalCADApp\library\bar ذخیره کنید، دفعهٔ بعدی که ماژول بار را باز می‌کنید، آن پروفایل به‌صورت خودکار در فهرست “Select profile” ظاهر خواهد شد!

طراحی سوپر استراکچر بر روی بارها

وقتی طراحی و ساخت بار به پایان رسید، می‌توانید برای آن سوپر استراکچر طراحی کنید:

• یک کیس جدید با ایندیکیشن‌هایی که روی بار قرار می‌گیرند تعریف کنید و در DentalDB، گزینه‌ی “Substructure (e.g. bar)” را در قسمت “Implant based?” انتخاب کنید (همان‌طور که در تصویر زیر دیده می‌شود).

توجه: اگر این گزینه را مشاهده نمی‌کنید، با نماینده فروش خود یا تأمین‌کننده فایل تنظیمات متریال تماس بگیرید. این گزینه از نسخهٔ ۲۰۱۶ نرم‌افزار exocad DentalCAD در دسترس است.

• بار نهایی‌شده را اسکن کرده و دوباره وارد مرحلهٔ “Design” شوید. سپس طبق راهنمای ویزارد برای طراحی سوپر استراکچر ادامه دهید.

چرا باید مدل را همراه با بار مجدداً اسکن کنیم و آن را به‌عنوان کیس جدید بسازیم؟

برخی کاربران ترجیح می‌دهند همه مراحل طراحی را به‌صورت دیجیتال و یکجا انجام دهند. اما در حال حاضر ما این روش را توصیه نمی‌کنیم.

به دلایل مختلف، نتیجهٔ تراش یک شکل پیچیده همیشه کمی با طراحی اصلی تفاوت خواهد داشت — بسته به استراتژی تراش، نوع ابزارها، پردازش دستی مانند پولیش یا حذف ساپورت‌ها و غیره. برخی مراکز تراش ممکن است بتوانند فرایند کاملاً دیجیتال را برای برخی اشکال خاص از بارها مدیریت کنند، اما به‌طور کلی، مسیر مطمئن‌تر برای دستیابی به نتیجه خوب، اسکن مجدد است.

در مورد اشکال ساده مثل پایه‌های سفارشی (abutments)، نرم‌افزار می‌تواند نتیجه نهایی را به‌خوبی پیش‌بینی کند — به همین دلیل است که ماژول ایمپلنت exocad طراحی هم‌زمان را برای اباتمنت‌ها پشتیبانی می‌کند. اما برای بارهای پیچیده، این شرایط متفاوت است.

نیاز به کمک بیشتر دارید؟ با نماینده فروش خود تماس بگیرید یا یک جلسه آموزشی شخصی از فروشگاه آنلاین ما رزرو کنید.